Driekoningen feest van armen

Geplaatst op woensdag 21 december 2005 @ 12:36 , 1216 keer bekeken

Driekoningen feest van armen
--------------------------------------------------------------------------------


Dit is een artikel uit Het Nieuwsblad van 5 januari 1999. Het werd geschreven door Annemie Eeckhout.

,,Driekoningen, driekoningen. Koopt mij een nieuwe hoed. Mijn oude is versleten. Mijn vader mag het niet weten...'' Hou alvast geld en snoepgoed klaar, want met 6 januari in aantocht komen er steevast kinderen aanbellen. De bijbel maakt nergens gewag van de ,,drie koningen'' Caspar, Melchior en Balthasar , enkel van ,,wijzen uit het Oosten'' en gaf hen zeker geen namen. Dat belette niet dat rond de Drie Koningen een ware cultus ontstond. Processies en mysteriespelen in de kerk herdachten de gulle gaven in mirre, wierook en goud. Op 6 januari deelden kloosterlingen brood uit aan de armen.

Professor in de volkskunde Stefaan Top (KU Leuven) situeert het ontstaan van het Driekoningenzingen in onze streken in de vijftiende, zestiende eeuw. Toen mocht het Kerstfeest niet langer met gezangen en een feestmaaltijd in de kerk gevierd worden. Verstoken van gratis eten en drank, trokken de sukkelaars dan maar noodgedwongen de straat op.

Driekoningen was eeuwenlang het feest van de armen. Zingend van deur tot deur, scharrelden ze iets eetbaars, en liever nog geld, bij mekaar. Want de drie wijzen uit het Oosten bedachten het pasgeboren Jezuskind tenslotte ook met geschenken. Bedelzingen mocht van Kerstmis tot de dertiende dag die er op volgde: 6 januari.

,De gelegenheidszangers verkleedden zich om niet herkend te worden'', weet Herman Dewit van volkskunstgroep 't Klieske die speurwerk rond Driekoningen verrichtte. ,,Sommigen zetten zelfs een masker of een mom op. Daar ligt ook de oorsprong van het woord ,mombakkes'.'' Een draaiende ster behoorde steevast tot de attributen van de zingende koningen. Sommigen trokken ook met een hobbelpaard of zelfs met een beer rond. Een met een varkensblaas overtrokken pot, bekend als rommelpot, of een uit een klomp gesneden hanske knap, begeleidden het gezang. ,,Erg muzikaal klonk het wellicht niet'', grapt Dewit, ,,maar dat was slechts bijzaak. Het maakte veel lawaai en de bedelzingers wilden vooral opvallen. In zo kort mogelijke tijd zoveel mogelijk geld vergaren.''

Toen er niet meer zo'n grote armoede heerste, kreeg het zingen met Driekoningen een filantropisch tintje. Groepjes volwassenen zongen niet langer voor zichzelf maar voor het goede doel. De missies bijvoorbeeld. Een gebruik dat tot vandaag in sommige regio's, zoals de Denderstreek, in ere wordt gehouden. Maar elders namen de kinderen de fakkel, of liever de ster over.

Driekoningen is niet alleen synoniem van bedelzingen aan de deur. Zonder taart of pannenkoeken is het feest niet compleet. Wie de in het gebak verstopte boon heeft, is even koning en mag een papieren kroon op het hoofd zetten. Ook deze traditie is eeuwenoud. Onze voorouders grabbelden in een zak met houten snijwerkjes met daarop de beeltenis van de koning en zijn hof. Zo werden de rollen verdeeld voor een groot spel. Hofnar, koningin, muzikant of soldaat. De koning besliste soeverein wie in welke huid kroop. Hij was heer en meester. Dronk hij, dan moest het hele gezelschap zijn voorbeeld volgen.

Volgens Gentse bakker Bart is het frangipane-achtige gebak dat met Driekoningen te koop is uit het Franse dorpje Pithivier afkomstig. Het verhaal wil dat koning Karel IX, na een bezoek aan zijn vriendin Madame Marie Touchet, door een bende Hugenoten in het bos van Orléans gevangen genomen werd. Toen de snoodaards hun vergissing inzagen, probeerden ze de koning gunstig te stemmen door hem een plaatselijke delicatesse voor te schotelen. De paté in bladerdeeg beviel de vorst dermate dat hij de pasteibakker die het recept bedacht prompt tot koninklijke patissier uitriep. De vleesvulling werd later door amandelcrème vervangen.

Niet alleen in Vlaanderen en de katholieke streken van Nederland, ook in het Duitse Rijnland en ver daarbuiten wordt nog met volle overgave Driekoningen gevierd. De Duitse Drie Koningen laten sporen na. Elke deur die voor hen openging, krijgt het opschrift ,,CMB'' in krijt; verwijzend naar de eerste letters van de Drie Koningen. De gelukswens blijft het hele jaar boven het portaal de deur prijken. Enkel de datum verandert jaarlijks. In Spaanssprekende landen wachten de kinderen de komst van de Drie Koningen met evenveel spanning af als ware het Sinterklaas. Op de vooravond van 6 januari leggen ze stro en water onder hun bed. Want je weet nooit dat de kamelen van de drie wijzen, onderweg naar Bethlehem, even halt houden en geschenken uitdelen.


 


Welkom bij Clubs!

Kijk gerust verder op deze club en doe mee.

Wat is dit?


Of maak zelf een Clubs account aan:


Aanbevelingen door leden:

AnGeLWinGs starstarstarstarstar

Een zeer leuke club met veel interessante artikelen over van alles wat.


Puur starstarstarstarstar

Hele mooie en informatieve club! Beslist een aanrader!


Meer aanbevelingen